Neurobiologjia e intuitës dhe shkenca që e studion atë na tregojnë se zbatimi i saj është më i rëndësishëm sot se kurrë. Në një botë që ndonjëherë është kaotike dhe komplekse, të dish se si ta dëgjosh zërin e brendshëm mund të ndihmojë në marrjen e vendimeve të duhura.
Neurobiologjia e intuitës ekziston dhe na zbulon një aspekt vërtet interesant: ne i marrim shumicën e vendimeve bazuar në të ashtuquajturat paragjykime. Në fund të fundit, është ai zë i brendshëm që është në kontakt me identitetin tonë dhe me thelbin e gjithçkaje të përjetuar, dhe ndjerë. Duke i dhënë hapësirë pjesës sonë intuitive, ne lehtësojmë një mjet me vlerë të madhe.
Le ta pranojmë, intuita shpesh na hap botën e padukshme, duke na vënë në kontakt me një anë të vetes sonë që vepron në skutat më të thella të të pandërgjegjshmes. Ndonjëherë na duket aq e huaj sa nuk është e pazakontë ta mendojmë këtë dimension si diçka jo shumë shkencore, jo shumë logjike dhe për rrjedhojë më shumë që i përket sferës mistike. Megjithatë, është gabim ta mendosh kështu.
Mundesh me e lexu edhe...
Intuita është shqisa jonë e gjashtë dhe, si e tillë, ky dimension përdor literaturë të gjerë shkencore. Ne gjejmë libra vërtet interesantë, si Edukimi i Intuitës, nga Robin M. Hogarth ose Inteligjenca Intuitive, nga Malcolm Gladwell. Në këto punime, si në të tjerat, na kujtohet rëndësia e këtij burimi, i cili na ndihmon të integrojmë të menduarit analitik.
Disa studiues mjekësorë si Jonas Salk, i njohur për zhvillimin e vaksinës së poliomielitit, shkroi një vepër interesante në vitin 1983, të titulluar Bashkimi i intuitës dhe arsyes, në të cilën ai diskutoi nevojën për të mbajtur në mendje shqisën tonë të gjashtë në jetën tonë të përditshme. Ne të gjithë kemi nevojë për atë zë të brendshëm për të marrë vendimet e duhura.
Çfarë na thotë neurobiologjia e intuitës?
Neurobiologjia e intuitës na thotë se këto procese mendore nuk vijnë nga imagjinata njerëzore. Ata në fakt kanë një rrënjë neurologjike. Ishte Dr. Keiji Tanaka nga Instituti i Shkencave të Trurit RIKEN, i cili përfundoi një studim interesant në kërkim të përgjigjeve se si artikulohet shqisa e gjashtë në nivelin e trurit.
Për ta arritur këtë, ai përdori lojtarë të aftë shogi që vepruan si subjekte testimi. Është një lojë strategjike shumë e ngjashme me lojën e shahut, në të cilën njerëzit më të aftë përdorin shkëlqyeshëm intuitën e tyre për të bërë lëvizje të jashtëzakonshme. Dr. Tanaka kreu gjithashtu një seri rezonancash magnetike në këtë grup njerëzish për të verifikuar se cilat zona të trurit ishin aktivizuar në një masë më të madhe.
Në kontekstin e neurobiologjisë së intuitës, u vu re se zona që ndriçoi më shumë ishte e quajtura precuneus. Kjo është një pjesë e vogël e lobit parietal sipëror e cila, për më tepër, ndodhet pikërisht midis dy hemisferave cerebrale.
Për më tepër, precuneus është e lidhur me kujtesën episodike, përpunimin pamor-hapësinor dhe, shumë interesante, me vetëdijen tonë.
Korteksi ventromedial paraballor dhe roli i tij në neurobiologjinë e intuitës
Një zonë tjetër interesante që aktivizohet kur përdorim këto përgjigje më intuitive është korteksi ventromedial paraballor. Kjo e fundit është një strukturë vërtet relevante. Arsyeja? Përmban informacion në lidhje me shpërblimet e kaluara, si dhe peshën e gabimeve të pësuar ose të kryera që duhet të shmangim për të mos pësuar pasoja të pakëndshme.
Ishte neuroshkencëtari i famshëm Antonio Damasio ai që përcaktoi rëndësinë e kësaj fushe në vendimet tona. Aspekti më interesant është se na shtyn të kemi reagime të bazuara në emocione. Le të marrim një shembull: takojmë një person në një festë dhe më pas ai na fton të shkojmë në shtëpinë e tij.
Korteksi prefrontal ventromedial mund të bëjë analiza të shpejta bazuar në përvojat e kaluara. Mund të ndodhë që karakteri, pamja, mënyra e të shprehurit të këtij personi të nxisin mungesën e besimit tek ne, sepse na kujton një person tjetër me të cilin gjërat nuk përfunduan mirë.
Kjo strukturë do të shkaktojë një reagim vigjilent. Kjo do të jetë mënyra në të cilën zëri i intuitës do të shfaqet në pjesën tonë të ndërgjegjshme. Tani, sapo të dëgjojmë atë zë të brendshëm, kemi dy mundësi: ta dëgjojmë ose t’ia nënshtrojmë atë ndjesi filtrit të mendimit më analitik, për të bërë një vlerësim më skrupuloz.
Bërthama kaudate
Studimet shkencore mbi neurobiologjinë e intuitës na tregojnë gjithashtu për bërthamën kaudate. Kjo strukturë është pjesë e ganglioneve bazale, zona që lidhen me proceset e të mësuarit, zakonet tona dhe sjelljet më automatike.
Prandaj, bërthama kaudate stimulon atë impuls të shqisës së gjashtë për të na ndihmuar të marrim vendime të shpejta dhe pothuajse automatike bazuar në përvojën dhe mësimet e mëparshme.
Në këtë mënyrë – dhe siç mund të konkludohet nga të gjitha këto të dhëna – ka pak vend për të dyshuar se proceset e lartpërmendura janë rezultat i imagjinatës së pastër ose rastësisë. Intuita nuk përbëhet vetëm nga lidhjet neuronale; nis nga përvoja jonë, ushqehet me thelbin e personalitetit tonë dhe me atë arkë që është e pandërgjegjshmja, mbi të cilën qëndron thelbi i qenies sonë.
Të flasësh për parandjenja nuk do të thotë të flasësh për pseudoshkencë: në realitet je duke përdorur atë mekanizëm që gjithmonë ka përcaktuar qenien njerëzore, pavarësisht gjinisë apo kulturës. Le ta dëgjojmë gjithmonë atë zë të brendshëm duke e integruar me të menduarit analitik./Tirana Post
Përgatiti:
