Online mund të gjeni dhjetëra “playlist”-a për mace dhe qen, por a funksionojnë vërtet? Për shumë pronarë, përgjigjja po rezulton të jetë “po”.
Kur Serenity Strull, redaktore fotografie në BBC, adoptoi qenin e saj Margot – një përzierje pitbulli trevjeçare – ajo e kuptoi menjëherë se kafsha vuante nga ankthi. “Strehimorja e përshkruante si të turpshme dhe të mirë me fëmijët, por nervoze me qen të tjerë,” tregon Strull. Margot kishte marrë edhe Prozac, por ilaçi i shkaktonte kriza, ndaj u ndërpre, shkruan BBC, transmeton Katror.info.
Pasi e solli në shtëpi, Strull kuptoi se shqetësimi më i madh i Margot ishte të qëndronte vetëm. As trajnerët, as veterinerët dhe as teknikat e zakonshme qetësuese nuk po jepnin rezultat. Deri në momentin kur diçka funksionoi: muzika klasike.
Mundesh me e lexu edhe...
Një nga trajnerët i rekomandoi “Through a Dog’s Ear”, një seri kompozimesh të ngadalta, kryesisht për piano, krijuar posaçërisht për të ulur stresin te qentë. Autorët e tyre, Joshua Leeds – ekspert në psikoakustikë – dhe neurologia veterinare Susan Wagner, kanë studiuar ndikimin e këtyre tingujve te mbi 150 qen. Rezultati? Mbi 70% e qenve në strehimore dhe 80% e atyre në shtëpi treguan më pak shenja ankthi.
Efekti te Margot ishte i menjëhershëm. Strull, përmes kamerave të sigurisë, shihte se qeni që dikur ecte nervoz e lehte pa pushim, tani flinte qetë me Brahms-in apo Beethoven-in në sfond. “Ka raste që kam ardhur në 4 të mëngjesit dhe ajo ka qenë krejtësisht e qetë”, thotë Strull.
Edhe studime të tjera arrijnë në përfundime të ngjashme. Një kërkim nga Universiteti i Belfastit vëzhgoi ndikimin e muzikës klasike, audiolibrave dhe qetësisë së plotë te qentë në ambiente të ndryshme. Muzika klasike rezultoi se qetësonte dukshëm kafshët në situata stresi të menjëhershëm, si vizita te veterineri apo udhëtime të gjata me makinë.
Por jo çdo lloj muzike klasike bën punë. Kompozimet e thjeshta, pa shumë ritëm dhe me tempo të ngadaltë – rreth 50-60 rrahje në minutë – rezultojnë më efektive në uljen e kortizolit, hormonit të stresit. Arsyeja e saktë ende nuk kuptohet plotësisht, por studiuesit besojnë se këto tinguj mund të nxisin kimikate që sjellin një gjendje qetësie.
Efekte pozitive janë vërejtur edhe te kafshët e kopshteve zoologjike. Elefantët dhe gorillat e ekspozuar ndaj muzikës klasike kanë treguar sjellje më të qëndrueshme, më pak agresive dhe më pak veprime të përsëritura, duke përmirësuar madje edhe gjumin, ushqimin dhe sistemin imunitar.
Edhe pse qentë dhe macet dëgjojnë ndryshe nga njerëzit – qentë arrijnë frekuenca deri në 65,000 Hz dhe macet deri në 79,000 Hz – muzika e duhur mund t’i qetësojë. Në një studim, 12 maceve nën sedacion iu vunë kufje me tre tipe tingujsh: “Torn” të Natalie Imbruglia-s, “Adagio for Strings” dhe “Thunderstruck” të AC/DC. Muzika klasike dha shenjat më të qarta të relaksimit: ritëm më të ngadalshëm frymëmarrjeje, rrahje më të ulëta zemre dhe bebëza më të zgjeruara.
Ndryshe nga pritshmëritë, audiolibrat nuk kanë të njëjtin efekt qetësues. Në një tjetër studim, shumica e qenve thjesht qëndronin duke vështruar altoparlantin që lexonte tekstin, pa treguar shenja relaksimi.
Megjithatë, jo çdo kafshë reagon njësoj. Studimet janë ende të vogla, me kohëzgjatje të shkurtër dhe kryesisht në ambiente stresuese si strehimore apo klinika. Për më tepër, muzika klasike ka shumë nën zhanre, dhe jo çdo melodi funksionon po njësoj.
Këtu hyn në lojë qasja e personalizuar. Kompozitorja dhe sjellësja e zërit, Janet Marlow, ka krijuar muzikë të posaçme bazuar në biologjinë e dëgjimit të qenve, maceve, kuajve dhe specieve të tjera. Ajo heq frekuencat shqetësuese dhe rregullon harmonitë për një tingull më të qetë. Katalogu i saj, “Pet Acoustics”, mbështetet edhe nga disa studime shkencore.
Nëse do të provoni muzikë qetësuese për kafshën tuaj – qoftë një listë klasike, “Through a Dog’s Ear” apo krijime të posaçme – ndoshta do t’ju duhet pak provë e gabim. Por si në rastin e Margot-it, tingulli i duhur mund të bëjë një ndryshim të jashtëzakonshëm. /Katror.info
Burimi: BBC
Përktheu dhe përshtati: Katror.info
