Nga 10 dhjetori hyn në fuqi politika e re, e para në botë, që kërkon nga platformat sociale të largojnë fëmijët nga rrjetet e tyre.
Australia po vendos një ndalim të gjerë për përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët nën moshën 16 vjeç. Sipas ligjit të ri, kompanitë e teknologjisë duhet të marrin “masa të arsyeshme” që të ndalojnë krijimin e llogarive nga të miturit dhe të fshijnë llogaritë ekzistuese. Qeveria thotë se synimi është të ulë presionet dhe rreziqet që vijnë nga dizajni i platformave – që shpesh nxisin përdorim të tepërt dhe ekspozim ndaj përmbajtjeve të dëmshme, shkruan BBC, transmeton Katror.info.
Një studim i kërkuar këtë vit zbuloi se 96% e fëmijëve 10–15 vjeç përdorin rrjete sociale dhe se 70% e tyre kanë parë përmbajtje të rrezikshme: nga materialet mizogjene dhe videot e dhunës, te promovimi i çrregullimeve të të ushqyerit e deri te nxitja për vetëvrasje. Mbi gjysma kanë qenë viktima të ngacmimeve online dhe një në shtatë ka raportuar sjellje të tipit “grooming”.
Mundesh me e lexu edhe...
Cilat platforma përfshihen në ndalim?
Deri tani, lista zyrtare përfshin:
Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Kick dhe Twitch.
Platformat e lojërave si Roblox dhe Discord janë vënë nën presion dhe kanë nisur të prezantojnë kontrolle të moshës, me qëllim të shmangin përfshirjen në listë. Qeveria ka lënë të hapur mundësinë që lista të zgjerohet, sipas kritereve që përfshijnë: funksionin social, ndërveprimin mes përdoruesve dhe aftësinë për të publikuar përmbajtje.
YouTube Kids, Google Classroom dhe WhatsApp nuk përfshihen, pasi nuk janë konsideruar rrjete sociale sipas definicionit të qeverisë. Fëmijët gjithsesi do të mund të shikojnë shumicën e videove në YouTube pa pasur llogari.
Si do të zbatohet ndalimi?
Përgjegjësia bie krejtësisht mbi platformat – jo mbi fëmijët apo prindërit. Kompanitë që shkelin rregullin mund të gjobiten deri në 49.5 milionë dollarë australianë.
Ligji kërkon përdorimin e teknologjive të verifikimit të moshës, por pa specifikuar cilat. Opsionet përfshijnë:
• verifikim me dokument identifikimi,
• njohje të fytyrës apo zërit,
• analiza të sjelljes online për të deduktuar moshën.
Meta ka paralajmëruar se nga 4 dhjetori do të mbyllë llogaritë e të miturve, me mundësi rivërtetimi përmes dokumentit të identitetit ose një video-selfie. Snapchat do të përdorë ID, selfie ose llogari bankare për verifikim të moshës. Platformat e tjera ende nuk kanë sqaruar hapat që do të ndërmarrin.
A do të funksionojë?
Ekspertët janë skeptikë. Teknologjitë e verifikimit të moshës kanë gabueshmëri të lartë – sidomos për grupmoshën që synohet të bllokohet. Për më tepër, gjobat konsiderohen të parëndësishme për gjigantët e teknologjisë. Ish-ekzekutivi i Facebook, Stephen Scheeler, ka thënë se Meta i fiton 50 milionë dollarë për afro dy orë.
Ka edhe kritikë që thonë se ndalimi nuk adreson plotësisht problemin. Faqet e takimeve, platformat e lojërave online dhe chatbot-ët me AI nuk përfshihen në listë – pavarësisht raportimeve për raste të sjelljeve të rrezikshme ndaj fëmijëve.
Ndërkohë, aktivistët e rinisë paralajmërojnë se shumë adoleshentë që gjejnë komunitet dhe mbështetje në rrjetet sociale mund të ndihen të izoluar.
Ministrja e Komunikimit, Annika Wells, pranon se zbatimi do të jetë “i çrregullt”, duke shtuar: “Reformat e mëdha gjithmonë duken të tilla në fillim.”
A ka shqetësime për privatësinë?
Po. Verifikimi i moshës kërkon mbledhjen e një sasie të madhe të dhënash personale. Australia ka pësuar disa nga sulmet kibernetike më të mëdha vitet e fundit, duke bërë që kritikët të paralajmërojnë për rrezikun e rrjedhjes së të dhënave sensitive.
Qeveria thotë se ligji përfshin “mbrojtje të forta”: të dhënat e mbledhura mund të përdoren vetëm për verifikim dhe duhet të shkatërrohen menjëherë pas përfundimit të procesit.
Si kanë reaguar kompanitë e teknologjisë?
Reagimi fillestar ishte mjaft i ashpër. Kompanitë thanë se:
• ndalimi është i vështirë për t’u zbatuar,
• i cenon privatësinë e përdoruesve,
• është i lehtë për t’u anashkaluar,
• dhe rrezikon t’i shtyjë fëmijët drejt hapësirave më të rrezikshme të internetit.
Meta dhe Snapchat pohuan se ndalimi do t’u krijojë adoleshentëve “mbrojtje të pabarabarta” mes aplikacioneve të ndryshme. Google raportohet se po shqyrton një padi për përfshirjen e YouTube në listë.
Kick, platforma e vetme australiane në listë, ka thënë se do të bashkëpunojë me qeverinë dhe do të zbatojë një “gamë masash”.
A ka bërë ndonjë vend tjetër diçka të ngjashme?
Jo një ndalim të plotë si ai i Australisë. Vendet e tjera kanë zgjedhur qasje më të buta:
• Britania detyron platformat të mbrojnë të miturit ndryshe rrezikojnë gjoba dhe burg për drejtuesit.
• Franca, Danimarka, Norvegjia dhe Spanja po shqyrtojnë ndalime të pjesshme ose të bazuara në pëlqimin prindëror.
• SHBA (Utah) tentoi të ndalojë përdorimin e rrjeteve nga nën-18-vjeçarët pa pëlqimin e prindërve, por ligji u bllokua nga gjykata.
A do të përpiqen fëmijët ta anashkalojnë?
Shumë prej tyre tashmë kanë filluar. Të rinjtë i kanë treguar BBC-së se po krijojnë llogari të reja me moshë të rreme para se të hyjë në fuqi ndalimi.
Po qarkullojnë këshilla online për mënyra si të shmanget detektimi – përfshirë përdorimin e VPN-ve, aplikacioneve alternative dhe hapjen e llogarive të përbashkëta me prindërit.
Qeveria paralajmëron platformat se pritet t’i zbulojnë dhe t’i mbyllin llogaritë e tilla. /Katror.info
Burimi: BBC
Përktheu dhe përshtati: Katror.info
