Shkencëtarët që studiojnë të mësuarin te minjtë kanë hasur pa dashje ‘neuronet zombie’ në tru – jo përbindësha mishngrënës, që përhapin viruse, por qeliza që ndalojnë së bashkëvepruari normalisht edhe pse janë funksionalisht të gjallë. Për më tepër, ato hedhin dritë të re mbi proceset e të mësuarit në tru. Një ekip nga Portugalia zbuloi qelizat si pjesë e një hetimi se si një pjesë e trurit e quajtur tru i vogël mëson nga mjedisi rreth nesh.
Truri i vogël përpunon informacionin shqisor që lidhet me lëvizjet motorike. Na ndihmon të ecim nëpër një rrugë të mbushur me njerëz, ose të marrim një pije pa e derdhur, dhe është gjithashtu e rëndësishme për të mësuar: kështu që nëse përplasemi me diçka, ne dimë se si ta përmirësojmë lëvizjen tonë për ta shmangur herën tjetër. Pikërisht se si ndodh ky mësim ishte subjekt i këtij studimi të ri, përcjell Katror.info.
Duke përdorur optogjenetikën, ku qelizat manipulohen nga drita, së bashku me detyrat mësimore të kryera nga minjtë, studiuesit ishin në gjendje të tregonin rolin kryesor të disa inputeve të trurit të vogël të quajtur fibra ngjitëse.
Mundesh me e lexu edhe...
“Pasi ne stimuluam vazhdimisht fibrat e ngjitjes gjatë prezantimit të një sinjali vizual, minjtë mësuan të pulsojnë në përgjigje të këtij sinjali – edhe në mungesë të stimulimit”, thotë neuroshkencëtarja Tatiana Silva, nga Qendra Champalimaud për të Panjohurit.
“Kjo vërtetoi se këto fibra janë të mjaftueshme për të nxitur këtë lloj të të mësuarit shoqërues.”
Është menduar prej kohësh se fijet e ngjitjes janë përfshirë disi në të mësuarit, dhe kjo është më shumë dëshmi që mund të sqarojë disa nga konfuzioni dhe polemikat rreth rolit të tyre. Llojet e tjera të qelizave të trurit të manipuluara në të njëjtën mënyrë nuk patën të njëjtin efekt në aftësinë e minjve për të mësuar.
Pastaj studiuesit vunë re efektin e neuronit zombie. Futja e proteinës së ndjeshme ndaj dritës Channelrhodopsin-2 (ChR2) si pjesë e manipulimit optogjenetik kishte zombifikuar në thelb qelizat e fibrave ngjitëse, shkruan Science Alert.
Kjo do të thotë, ata ishin të gjallë në kuptimin që ata ishin ende aktivë dhe qëllonin siç bënin zakonisht neuronet – por ato mesazhe nuk po përcilleshin. Ata disi ishin shkëputur nga qarqet e tjera nervore, duke i penguar minjtë të mësonin.
“Doli se futja e ChR2 në fibrat ngjitëse ndryshoi vetitë e tyre natyrore, duke i penguar ata të përgjigjen në mënyrë të përshtatshme ndaj stimujve shqisorë standardë si fryrjet e ajrit”, thotë neuroshkencëtarja Megan Carey nga Qendra Champalimaud për të Panjohurit.
“Kjo, nga ana tjetër, bllokoi plotësisht aftësinë e kafshëve për të mësuar.”
Tani kemi një ide shumë më të saktë se si funksionon mësimi në tru i vogël. Duke pasur parasysh ngjashmëritë midis trurit të miut dhe njeriut, është e arsyeshme të supozohet se të njëjtat procese janë në punë.
Shkenca e trurit dhe gjithçka që duhet të mësojë të bëjë, vazhdon të magjepsë. Është edhe më mbresëlënëse kur mendon se si përshtatet dhe ndryshon me kalimin e kohës, dhe sigurisht të dish më shumë për të na ndihmon ta mbrojmë atë gjithashtu.
“Këto rezultate shërbejnë si prova më bindëse deri më sot se sinjalet e ngjitjes së fibrave janë thelbësore për të mësuarit asociativ cerebellar,” thotë Carey.
“Hapat tanë të ardhshëm përfshijnë të kuptuarit pse shprehja e ChR2 çon në ‘zombifikimin’ e neuroneve dhe përcaktimin nëse gjetjet tona shtrihen në forma të tjera të të mësuarit cerebellar.”
Hulumtimi është publikuar në Nature Neuroscience. /Katror.info
Përgatiti:
