Kopset janë një element aq i zakonshëm sa rrallëherë tërheqin vëmendje. Por historikisht, ato kanë qenë simbole statusi, vepra të vogla arti dhe madje edhe objekte të çmuara koleksioni. Historia e tyre shtrihet për shekuj me radhë, duke ndërthurur mjeshtëri, stil dhe luks.
Kopset e mëdha dhe dekorative vazhdojnë të jenë një trend i rëndësishëm në pasarela, të dukshme në krijimet e markave si Prada, Schiaparelli, Gabriela Hearst dhe Chanel.
Kopset më të hershme të njohura datojnë më shumë se 5 mijë vjet më parë, nga Lugina e Indusit. Këto disqe të vegjël dekorativë, të gdhendur nga guackat, ndoshta nuk janë përdorur për mbyllje, por si zbukurime. Në Mesjetë, rrobaqepësit evropianë filluan t’i bashkonin kopset me veshjet për arsye praktike, duke ofruar si lehtësi ashtu edhe stil.
Mundesh me e lexu edhe...
Gjatë shekujve XIII dhe XIV, ato u shndërruan në një deklaratë mode mes elitës evropiane — më të pasurit i zbukuronin me gurë të çmuar, fildish dhe smalt. Madje, në disa qytete evropiane, ligjet e luksit ndalonin përdorimin e kopseve të stolisura përveçse nga aristokracia, duke theksuar rolin e tyre si simbol pasurie.
Megjithëse shumica prej nesh i njohin kopset si disqe të thjeshta plastike apo metalike, ka ekzistuar gjithmonë një kategori kopse luksoze, të bëra nga materiale të rralla. Gjatë Rilindjes, ari dhe argjendi ishin më të përdorurat, shpesh të gdhendur me stema familjare ose motive fetare. Në raste ceremoniale, në to vendoseshin diamante, safirë apo rubinë.
Në shekujt XVIII–XIX, popullaritet mori perla e nënës së margaritarit, për shkak të shkëlqimit të saj, ndërsa fildishi dhe kockat gdhendeshin në forma të ndërlikuara. Prodhuesit francezë të porcelanit, si Sèvres, krijonin kopse të pikturuara me delikatesë, ndërsa mjeshtrit venecianë i bënin nga qelqi shumëngjyrësh Murano.
Disa kopse përmbanin portrete të vogla, kujtime dashurie apo ndarje sekrete. Që nga shekulli XVII, ekzistonin të ashtuquajturat “kopse kontrabande”, të cilat mund të hapeshin për të fshehur sende të ndaluara. Taktika të ngjashme përdorën edhe shërbimet sekrete aleate gjatë Luftës së Dytë Botërore, për të fshehur mesazhe.
Ndër adhuruesit më të njohur të kopseve ishin Mbretëresha Viktoria, e cila porositi kopse me portrete të fëmijëve dhe nipërve, shpesh në kujtim të atyre që kishin ndërruar jetë, si ajo prej oniksi dhe perlave e vitit 1879 me portretin e vajzës së saj, Princeshës Alice. Po ashtu edhe Coco Chanel, e cila e revolucionarizoi modën me kopset e saj metalike dhe smalt të zbukuruara me logon CC.
Kopsa më e shtrenjtë e shitur ndonjëherë në ankand — në 2018 për 225 mijë dollarë është një ekzemplar i 1789-s, që përkujton inaugurimin e George Washington-it.
Në vitet 1930, dizajnerja Elsa Schiaparelli e shndërroi kopsën në art përmes bashkëpunimeve me surrealistët. Koleksioni i saj “Pagan” i vitit 1938 përfshinte kopse në formë cikadash metalike apo gjetheje rrëshire, duke e bërë secilën një objekt unik. Shtëpia e modës Schiaparelli vazhdon këtë trashëgimi, me kopse të mëdha, të arta dhe surrealiste. /AP/Katror.info
