Bërja e më shumë ushtrimesh aerobike në moshën e mesme dhe të moshuar mund të zvogëlojë rrezikun e demencës, përfshirë sëmundjen e Alzheimerit, ka gjetur një studim i ri.
“Studimi ynë thekson rolin kritik të aftësisë kardiovaskulare në reduktimin e rrezikut të demencës, madje edhe për ata që janë gjenetikisht të predispozuar për sëmundjen e Alzheimerit,” tha Weili Xu, profesor në Qendrën e Kërkimeve për Plakjen në Institutin Karolinska në Stokholm, shkruan CNN, përcjell Katror.info.
“Ndihma në përmirësimet graduale të formës fizike ofron një mënyrë praktike dhe të efektshme për të mbështetur shëndetin e trurit në popullata të ndryshme,” tha Xu, autor i lartë i studimit, në një email.
Mundesh me e lexu edhe...
Përgjithësisht, njerëzit që ishin në formën më të mirë kardiorespiratore kishin funksion më të mirë të kognitivitetit dhe vetëm 0.6% rrezik të përgjithshëm afatgjatë për demencë krahasuar me ata që nuk ishin aq të formuar – një përfitim që vonoi shfaqjen e demencës për 1.5 vjet, sipas studimit.
Qëndrueshmëria kardiorespiratore, e cila zhvillohet nga ushtrimet aerobike të rregullta, rrit marrjen e oksigjenit në mushkëri dhe zemër dhe ndihmon njerëzit të mbajnë aktivitete me intensitet të lartë për një periudhë të gjatë pa u lodhur.
Studimi zbuloi një përfitim edhe më të madh për njerëzit me predispozitë gjenetike për Alzheimerin — ata me qëndrueshmërinë më të madhe kardiorespiratore kishin një rrezik relativ 35% më të ulët për të zhvilluar sëmundjen.
“Ka një thënie — gjenet nuk janë fati ynë; ne mund të bëjmë të gjithë zgjedhje proaktive për të ndihmuar në fitimin e luftës kundër gjenëve tanë. Ky studim e mbështet plotësisht këtë,” tha neurologu i parandalimit, Dr. Richard Isaacson, drejtor i kërkimeve në Institutin për Sëmundjet Neurodegjenerative në Florida, i cili nuk ishte i përfshirë në studim.
“Unë gjithmonë e kam konsideruar ushtrimin si një ilaç ‘mrekulli’ që ka efekte përmirësuese për trurin,” tha Isaacson në një email.
“Ndërsa në këtë studim niveli më i lartë i formës fizike vetëm ka vonuar shfaqjen e demencës për 1.5 vjet, ne mund të bëjmë edhe më mirë duke ndjekur gjithashtu një dietë të shëndetshme, duke menaxhuar kolesterolin, presionin e gjakut dhe sheqerin në gjak, duke bërë kontrolla të rregullta të dëgjimit dhe shikimit, dhe duke i dhënë përparësi gjumit.”
Rëndësia e aftësisë kardiorespiratore
Studimet tregojnë se një nivel i ulët i aftësisë kardiorespiratore është një parashikues i fortë i sëmundjeve kardiovaskulare si sulmet në zemër dhe vdekjet e parakohshme nga çdo shkak, përfshirë kancerin.
Megjithatë, pa përpjekje, aftësia kardiorespiratore zvogëlohet ndërsa njerëzit plaken. Sipas një deklarate shkencore nga Shoqata Amerikane e Zemrës, ajo zvogëlohet me një ritëm prej 3% deri në 6% gjatë viteve të 20-ta dhe 30-ta të jetës dhe rritet në një ritëm më shumë se 20% për çdo dekadë gjatë viteve të 70-ta dhe më pas.
Studimi i ri, i publikuar të martën në British Journal of Sports Medicine, analizoi të dhënat për më shumë se 61,000 njerëz pa demencë të moshës 39 deri në 70 vjeç, që kishin regjistruar në UK Biobank, një studim afatgjatë me më shumë se gjysmë milioni qytetarë të Mbretërisë së Bashkuar.
Gjeni ushtrimin që do të shijoni dhe bëjeni atë rregullisht, tha Freeman.
Një test bazë i aftësisë kardiorespiratore u krye kur njerëzit u regjistruan për herë të parë midis viteve 2009 dhe 2010, së bashku me testet për funksionin kognitiv dhe rrezikun gjenetik. Dymbëdhjetë vjet më pas, hulumtuesit shqyrtuan nëse kishte një lidhje midis formës fizike të grupit më shumë se një dekadë më parë dhe çdo diagnoze aktuale të demencës.
“Ky studim gjeti një efekt në varësi të dozës — që do të thotë se më shumë ishte më mirë — të aftësisë për ushtrime në disa lloje kritike të performancës kognitive,” tha Isaacson. “Në lloje të ndryshme të memories, si përmendja e fjalëve dhe numrave të veçantë ose mbajtja mend për të kryer një veprim të ardhshëm të planifikuar, si për shembull duke bërë një takim, aftësia kardiorespiratore mund të ndryshojë vërtet situatën.”
Të jesh në formë aerobike mund të përmirësojë gjithashtu sa shpejt mendja mendon, si për shembull sa shpejt fjalët dhe idetë mund të udhëtojnë nga pika A në pikën B në tru, shtoi ai.
“Për të përdorur një analogji makine, më i formuar është një person, aq më efektiv mund ta kalojë atë në një ingranazh më të lartë mendor dhe aq më shpejt mund të shkojë,” tha Isaacson.
Kufizimet e studimit
Studimi ishte observativ, që do të thotë se nuk mund të përcaktohet një lidhje e drejtpërdrejtë shkak-pasojë, tha kardiologu Dr. Valentin Fuster, president i Spitalit të Zemrës Mount Sinai Fuster dhe mjeku kryesor në Spitalin Mount Sinai në Nju Jork.
Rezultatet e studimit duhet gjithashtu të interpretohen me kujdes për shkak të shqetësimeve shëndetësore të njerëzve që kishin aftësi të ulët kardiorespiratore, tha Fuster, i cili ka qenë ish-president i Shoqatës Amerikane të Zemrës dhe i Federatës Botërore të Zemrës.
“Pasi të shikoni grupet e pacientëve që kishin aftësi të ulët kardiorespiratore kundrejt atyre që kishin aftësi të moderuar ose të lartë, ka diçka shumë të dukshme,” tha Fuster. “Ishte ata me aftësi të ulët që kishin më shumë hipertension, më shumë diabet, kolesterol të lartë dhe më shumë obezitet.”
Të gjitha këto kushte shëndetësore janë shkaktarë të sëmundjeve kardiovaskulare dhe dëmtimit të enëve të vogla të gjakut, përfshirë ato në tru, shtoi ai. Studimi tregoi se njerëzit me aftësi të lartë kardiorespiratore ishin më të prirur të kujdeseshin për veten, dhe kështu mbronin lidhjen zemër-tru.
“Kjo është thelbësore për të ardhmen, kjo lidhje zemër-tru,” tha Fuster. “Të njëjtët faktorë rreziku që ndikojnë në sëmundjet kardiovaskulare mund të luajnë një rol në zhvillimin e demencës vaskulare, dhe madje ka të dhëna që sugjerojnë se ata luajnë një rol në përshpejtimin e sëmundjes së Alzheimer-it.”
Si të ndërtoni aftësinë aerobike
Cila është mënyra më e mirë për të rritur aftësinë kardiorespiratore dhe për të mbrojtur zemrën dhe trurin? Zgjidhni një ushtrim aerobik dhe bëjeni atë me një intensitet që ju merr frymën dhe e bën të vështirë mbajtjen e një bisede, thonë ekspertët.
“Një ushtrim aerobik është ose me biçikletë me rezistencë të ulët, një shirit vrapimi me rezistencë të ulët, ose ecje në rrugë me një shpejtësi të arsyeshme — por bëjeni për të paktën gjysmë ore, pesë ditë në javë,” tha Fuster.
Opsione të tjera përfshijnë vallëzim intensiv, ecje në mal, vrapim, vrapim, rrahje, ngjitje shkallësh ose not. Sportet ekipore si basketbolli, futbolli dhe hokeji gjithashtu do të rrisin ritmin e zemrës dhe do të përmirësojnë qarkullimin e oksigjenit. Trajnimi me intervale të intensitetit të lartë, në të cilin ushtrimet me intensitet të lartë ndërthuren me aktivitete me intensitet më të ulët, mund të rrisë qëndrueshmërinë kardiovaskulare deri në 79%, sipas Cleveland Clinic.
Ka përfitime të tjera gjithashtu ushtrimet ndihmojnë në humbjen e peshës, stabilizimin e humorit dhe një gjumë të mirë, ato gjithashtu mund të zgjasin jetën tuaj. /Katror.info
Përgatiti:
